Innovatie

Het Havenbedrijf Rotterdam wil haar concurrentiepositie behouden en vergroten. Daarnaast zetten we in op nieuwe markten en creëren we ruimte voor een transitie naar een duurzame haveneconomie.

Energietransitie en digitalisering zijn ontwikkelingen met verstrekkende gevolgen. We pakken ze in Rotterdam op als kansen om de lokale en nationale economie te vernieuwen, verbreden en verduurzamen. Dit leidt tot aanpassing van bestaande en de komst van nieuwe bedrijvigheid. Hierdoor ontstaan nieuwe banen waarvoor andere competenties nodig zijn. We spelen hierop in door onder meer aandacht te besteden aan innovatie, kennis en een toekomstbestendige arbeidsmarkt.

Onze aanpak

Innovatiekracht van het haven- en industriecomplex is van groot belang. Het Havenbedrijf Rotterdam speelt daarin verschillende rollen: facilitator, aanjager, regisseur en ondernemer. In vergelijking met enkele jaren geleden maakte het Rotterdamse havenbedrijfsleven een ‘innovatieve’ inhaalslag ten opzichte van het landelijk gemiddelde.

Bij het Havenbedrijf Rotterdam investeren we zowel binnen als buiten onze organisatie in innovatie. Binnen in individuele werknemers, innovatie binnen en tussen afdelingen en in het innovatieteam. Op die manier borgen we de voortgang van innovatieve projecten en blijft het Havenbedrijf Rotterdam scherp op (externe) versnellingskansen. Buiten investeren we in projecten met stakeholders en in een innovatie-ecosysteem waarin externe partijen worden uitgenodigd om mee te bouwen aan de haven van de toekomst. De beste innovaties ontstaan immers waar werelden samen komen.

Innovatie binnen het Havenbedrijf

Innovatie raakt alle processen in de haven. Binnen het Havenbedrijf Rotterdam werken we aan innovaties op het gebied van energietransitie, digitalisering, asset management, effectieve en veilige afhandeling van scheepvaart et cetera. Voor deze innovaties werken we zowel intern als extern met onze stakeholders samen.

Innovatie onder medewerkers: ‘Game Changers’

Innovatie onder medewerkers stimuleren we om de transitie naar een duurzame digitale haven te versnellen. In programma’s zoals Fast Track worden medewerkers van het Havenbedrijf Rotterdam intern gecoacht in het ontwikkelen van efficiëntere en duurzame oplossingen. Efficiëntie in koeltransport en uRecycle zijn voorbeelden van 'game changers' in 2019.

Innovatie door samenwerking

De ontwikkeling van innovatie gebeurt ook door samenwerking tussen afdelingen. Infra Innovation is een goed voorbeeld. Binnen dit programma werken we aan het creëren van waarde met data, door theorie te toetsen aan de praktijk.

In 2019 organiseerden we vanuit het programma Advanced Data Analytics een interne hackathon, met als doel om snel tot nieuwe innovaties te komen. We vormden teams met collega’s van verschillende afdelingen, met het idee elkaar in de toekomst ook beter te kunnen vinden. Advanced Data Analytics is een programma door de organisatie heen, met als doel: samen kijken waar kansen liggen om de haven sneller, beter, veiliger en schoner te maken met behulp van (realtime) data.

Innovatie in de haven

Samen met gevestigde partijen in de haven en betrokken partijen binnen het innovatie-ecosysteem bouwen we aan de haven van de toekomst.

Uit de laatste editie van Haven Innovatie Barometer (verschenen in april 2019) blijkt dat het haven- en industriecomplex een inhaalslag maakt. De belangrijkste uitkomsten zijn dat veel innovatie-activiteiten van bedrijven worden gedreven door de klant en niet-technologische ontwikkelingen. Het onderzoek wijst uit dat het havenbedrijfsleven actievere ondersteuning van het Havenbedrijf Rotterdam wil, met name als het gaat om internationaal concurrentievermogen. Het Havenbedrijf Rotterdam moet een actievere rol gaan spelen bij het verbinden van bedrijven en het coördineren van een toekomstbestendige arbeidsmarkt. Deze wensen gaan wij nog actiever invullen.

Innovatie-ecosysteem

In 2017 bracht het Havenbedrijf Rotterdam samen met de gemeente Rotterdam, Rotterdam Partners en het Erasmus Centre for Entrepreneurship het innovatie-ecosysteem in kaart. Belangrijkste doel: innovatie in Rotterdam gerichter stimuleren en versnellen. Dit gebeurt door het ondersteunen van innovators in elke fase van innovatie, door te investeren in partnerschappen en relevante ontwikkelingen en door vraagstukken uit te zetten in het ecosysteem. Het Havenbedrijf Rotterdam heeft een aanjagende rol vanuit het hart van het innovatie-ecosysteem.

Hoe de partners samenwerken aan een veilige, slimme, efficiënte en duurzame haven, waarom partnerships belangrijk zijn en wat de uitdagingen zijn, leest u in de columnserie 'Deining'.

Ideefase

Het Havenbedrijf Rotterdam werkt samen met partners aan het verhogen van het kennisniveau over toekomstige vraagstukken. Hiermee leggen we samen de basis voor het aantrekken van relevante initiatieven.

SmartPort

Het Havenbedrijf Rotterdam is samen met Deltalinqs, gemeente Rotterdam, Erasmus Universiteit, TU Delft, TNO, MARIN en Deltares partner van SmartPort. SmartPort vormt een neutraal kennisplatform, stimuleert allianties, financiert wetenschappelijk innovatief onderzoek en zorgt voor openbare kennisdisseminatie. Doel is het versnellen van innovaties in de Rotterdamse haven. SmartPort bracht in 2019 drie afgeronde projecten voort en 34 projecten waren in uitvoering op drie onderzoeksagenda's: logistiek, energie en maritieme infrastructuur.

Validatiefase

De validatiefase is de stap van idee naar businessplan. Het Havenbedrijf Rotterdam ondersteunt samen met partners startende ondernemers in de havengerelateerde sector.

Rotterdamse Droogdok Maatschappij

In tien jaar is de Rotterdamse Droogdok Maatschappij (RDM) uitgegroeid tot de plek binnen de haven waar onderwijs en bedrijfsleven samenwerken aan innovaties op het gebied van digitale transformatie, maakindustrie, energietransitie en onwikkeling van mensen. RDM is een samenwerking van het Havenbedrijf Rotterdam, Hogeschool Rotterdam, Techniek College Rotterdam en Rotterdam Makers District. Het RDM-complex biedt vestigingsmogelijkheden en productiefaciliteiten voor start-ups in de haven.

Het 10-jarig bestaan van RDM werd gevierd met een festival voor de Rotterdamse maakindustrie. Met 60 start-ups is het RDM-gebied volgeboekt. RDM werkt samen met Merwe-Vierhavens (M4H) onder de koepel Rotterdam Makers District. M4H biedt de ruimte voor doorgroeiers van RDM en andere scale-ups. Daarnaast ontwikkelt M4H zich tot een innovatief woon-werk-milieu, optimaal ingericht voor de innovatieve maakindustrie met een mix van werken, wonen, cultuur, sport en onderwijs. Dit jaar won Merwe-Vierhavens de Marketing Award Rotterdam.

Acceleratiefase

De partijen betrokken bij de acceleratiefase ondersteunen voor de haven relevante start- en scale-ups in het naar de markt brengen van hun ideeën.

PortXL

PortXL is een acceleratieprogramma voor start-ups en in 2019 uitgebreid naar scale-ups om ruimte te bieden voor bestaande bedrijven met een ready to use product of dienst. Het programma vond in 2019 voor de vierde keer plaats, waarbij er vijf start-ups en elf scale-ups werden gecoacht door diverse mentoren vanuit het Havenbedrijf Rotterdam en andere partners van PortXL.

  • Flower Turbines heeft een nieuwe windturbine die efficiënt opereert binnen de bebouwde omgeving en een versterkend clustereffect nastreeft. Samen met Flower Turbines kijken we naar het verder stimuleren van duurzame decentrale energieopwekking in havenprojecten. Deze windturbines zijn door hun geringe formaat makkelijk inpasbaar. Een prototype is te bekijken bij RDM Rotterdam.
  • Richtlijn Geodesie ontwikkelt een GPS-sensor voor het autonoom en doorlopend uitvoeren van deformatiemetingen aan kademuren. Samen onderzoeken we de technische en economische haalbaarheid.
  • Planys Tech gebruikt onbemande onderwatervaartuigen voor het uitvoeren van inspectie en metingen aan objecten. Door het uitvoeren van kleinschalige pilots onderzoeken we of deze technologie klaar is om gevaarlijk en arbeidsintensief werk van duikers gedeeltelijk over te nemen.
  • Eco Wave Power ontwikkelt een technologie waarmee golfenergie wordt benut. Het Havenbedrijf Rotterdam steunt het idee en heeft netwerkpartners gevraagd voor een verdere verkenning.
  • Ladar Ltd ontwikkelt toepassingen rondom lidar-technologie (LIght Detection And Ranging). Samen onderzoeken we toepassingen rondom monitoring van assets en de nautische omgeving – zoals pleziervaart zonder AIS-signaal. Een veiligere haven en randvoorwaarden voor autonome scheepvaart zijn het grotere doel.

RAMLAB ontvangt Europese subsidie

Fieldlab RAMLAB, onderdeel van het Havenbedrijf Rotterdam, ontvangt samen met haar consortium 10 miljoen euro Europese financiering voor grootschalige doorontwikkeling en toepassing van 3D-metaalpringen met lasertechnologie. Stimulering van deze zogenoemde WAAM (Wire Arc Additive Manufacturing)-technologie pakt RAMLAB samen met twintig Europese partners op.

Groeifase

Havengerelateerde bedrijven met groeipotentie vinden in de haven en stad investeringsfondsen, vestigingsmogelijkheden en productiefaciliteiten.

Rotterdam Port Fund

Rotterdam Port Fund (RPF) is een in 2016 opgericht onafhankelijk investeringsfonds, op initiatief van het Havenbedrijf Rotterdam, NIBC, InnovationQuarter, First Dutch en Koninklijke Doeksen. Sinds de oprichting heeft het RPF zes investeringen gedaan, waaronder in Exrobotics, EST-Floattech en Fleet Cleaner.

Fleet Cleaner zorgt voor schone scheepshuid

Vivienne de Leeuw, CFO van het Havenbedrijf Rotterdam, doopte eind 2019 de Thunderbird, het nieuwe werkschip van Fleet Cleaner. Deze jonge onderneming uit Delft ontdoet met behulp van zelf ontwikkelde robots de huid van zeeschepen van aangegroeide algen. De schoonmaak van de scheepshuid kan gebeuren tijdens het laden en lossen in een haven, waardoor geen tijdverlies optreedt. Een ‘schone’ scheepshuid vermindert de weerstand tijdens het varen en heeft dus een gunstig effect op brandstofverbruik en emissies. Rotterdam Port Fund nam een belang in Fleet Cleaner, waardoor het bedrijf in staat is om verder te groeien en haar diensten ook internationaal aan te bieden.

InnovationQuarter

Dit jaar zijn er verschillende investeringen gedaan met InnovationQuarter, onder meer in walstroom op de Landtong Rozenburg.

Up!Rotterdam

Up!Rotterdam is een actieprogramma ontwikkeld door de gemeente Rotterdam in co-creatie met innovatie hubs, bedrijven (waaronder het Havenbedrijf Rotterdam), investeerders en ondernemers. Samen willen zij innovatie in Rotterdam naar een hoger niveau tillen en doorgroei van bedrijven bevorderen. De vijf pijlers van het actieprogramma zijn toegang tot talent, toegang tot kapitaal, toegang tot internationale markten, ecosysteem interactie en verbeteren van de positionering van Rotterdam. Het actieprogramma heeft een duur van vier jaar (2019 – 2023).