Verslag van de Raad van Commissarissen

De taak van de Raad van Commissarissen is het houden van toezicht (controleren en adviseren) op het bestuur van de vennootschap en de algemene gang van zaken betreffende de vennootschap en de met haar verbonden onderneming en het met raad terzijde staan van de Algemene directie. Wij kijken vooral naar de realisatie van de doelstellingen van de vennootschap, de strategie en de risico's verbonden aan de ondernemingsactiviteiten, de opzet en werking van de interne risicobeheersings- en controlesystemen, het financiële verslaggevingsproces, de naleving van de wet- en regelgeving, de verhouding met aandeelhouders en de voor de vennootschap relevante maatschappelijke aspecten van ondernemen. Onderstaand brengen wij verslag uit van onze werkzaamheden in 2019.

De wereld om ons heen
Naast het werken aan de concurrentiekracht van de haven, bevindt het Havenbedrijf Rotterdam zich volop in het proces van veranderingen in het haven- en industriecomplex. Er is veel aandacht voor de energietransitie en digitalisering. Ontwikkelingen die bijdragen aan een robuust en duurzaam haven- en industriecomplex. Bereikbaarheid, veiligheid, efficiëntie, duurzaamheid en samen met partners staan wat ons betreft centraal. De verwachtingen brengen onzekerheden met zich mee. De oorzaken hiervoor zien we in belangrijke internationale en nationale ontwikkelingen op het gebied van onder meer wereldhandel, geopolitiek, economie en klimaat. Het Havenbedrijf Rotterdam speelt actief in op deze ontwikkelingen.

Wereldhandel en geopolitieke ontwikkelingen
Dichtbij huis vraagt de uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie onze aandacht. Met name de short sea markt (containers en roll-on-roll-off) kan negatieve gevolgen ondervinden van de Brexit. De naburige havens zullen de komende jaren voor meer concurrentie zorgen. De Rotterdamse haven is van hoge kwaliteit en in staat de concurrentie aan te gaan.

Een belangrijke trend is ook de stagnerende economie in Duitsland met de terugvallende auto-industrie als belangrijke factor. Verder weg werken geopolitieke spanningen en handelsbarrières remmend op economische groei en daarmee ook op overslagvolumes. De wereldhandel heeft te maken met conflicten tussen grote handelsblokken. Toenemende connectiviteit speelt ook een rol, bijvoorbeeld door het Chinese Belt and Road Initiative. We verwachten dat de invloed hiervan op de Rotterdamse haven gering zal zijn.

Klimaatverandering
De noodzaak van het nemen van klimaatactie neemt nationaal en internationaal toe. Het Nationaal Klimaatakkoord richt op een reductie van 49% CO2-uitstoot in 2030 ten opzichte van 1990. Het vooraanstaande Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) wijst naar aanleiding van verontrustende studies keer op keer op het nemen van nog strengere (klimaat)maatregelen. Eind juni 2019 presenteerde het kabinet-Rutte III het Klimaatakkoord, met meer dan 600 afspraken om de uitstoot van broeikasgassen tegen te gaan. Half december 2019 lanceerde de Europese Commissie een ambitieuze ‘Green Deal’, het plan om van Europa in 2050 het eerste klimaatneutrale continent te maken. En in Rotterdam werd het Rotterdamse Klimaatakkoord ondertekend. De plannen van het Havenbedrijf Rotterdam op het gebied van de energietransitie sluiten aan bij deze akkoorden.

Positie in veranderende wereld
Het Havenbedrijf Rotterdam heeft een gezonde balans- en vermogenspositie. Vanuit die positie is het bedrijf goed in staat om het voortvarende beleid op het gebied van digitalisering en energietransitie voort te zetten. Doel is een duurzame, veilige en efficiënte haven waar de business 24/7 doorgaat. De missie blijft: het Havenbedrijf Rotterdam creëert economische en maatschappelijke waarde door samen met klanten en stakeholders duurzame groei te realiseren in de haven van wereldklasse.

Strategie
Naast de bespreking van de algemene ontwikkelingen die het Havenbedrijf Rotterdam aangaan, het jaarplan 2020 en het goedkeuren van de materiële besluiten van de Algemene directie, bespreekt de Raad van Commissarissen jaarlijks de voortgang van de executie van de strategie van de onderneming. De doelgerichte strategie stelt het Havenbedrijf Rotterdam in staat om scherpe keuzes te maken en de transitie naar een toekomstbestendige organisatie en haven- en industriecomplex te versnellen.

Het Havenbedrijf Rotterdam werkt hard aan de concurrentiekracht van de haven en bevindt zich volop in het proces van grote veranderingen in het haven- en industriecomplex, met veel aandacht voor digitalisering en de energietransitie. Op dat laatste gebied werden in 2019 belangrijke stappen gezet in de voortgang van drie omvangrijke projecten. We spraken uitgebreid met de Algemene directie over de aanleg van warmtenetten, de afvang en opslag van CO2 binnen CCS en de ontwikkeling van Waste-to-Chemicals (W2C). Daarnaast wisselden we van gedachten over de voortgang van digitaliseringprojecten die in productvorm, zoals bijvoorbeeld Pronto en Navigate, een steeds nadrukkelijkere rol gaan spelen in het optimaliseren van de bereikbaarheid van havens en daarmee ook bijdragen aan kostenbesparing en reductie van CO2. We zeggen havens, omdat deze producten inmiddels ook in andere nationale en internationale havens worden toegepast. Een ontwikkeling waarmee het Havenbedrijf Rotterdam duidelijk zijn voortrekkersrol op dit gebied laat zien. Ook de internationale strategie en internationale activiteiten van het Havenbedrijf Rotterdam waren onderwerp van gesprek.

Een ander strategisch aandachtspunt in 2019 was de realisatie van de herijkte Havenvisie, een gezamenlijk document met de convenantpartners. Deze visie beschrijft de ambitie en het toekomstperspectief voor het Rotterdamse haven- en industriecomplex in een veranderende wereld. 2019 stond ook in het teken van het werken aan de strategie voor de jaren 2020 tot en met 2024. De overleggen hierover resulteren in de loop van 2020 in een definitieve strategie voor de genoemde jaren.

Investeringen
De haven van Rotterdam blijft een aantrekkelijke locatie om te ondernemen. Dit blijkt onder meer uit de investeringen door bestaande en nieuwe klanten. Het Havenbedrijf Rotterdam investeert uiteraard zelf ook. Het afgelopen jaar stonden onder meer de volgende investeringsbeslissingen op de agenda: kademuurbouw MV2 containersector, SIF-kade en nautische infrastructuur steiger 6/7 Koole Tankstorage Botlek (KTB). We bezochten in 2019 onder meer SIF en het Theemswegtracé.

Veiligheid
Voor het Havenbedrijf Rotterdam is veiligheid een topprioriteit. Dit geldt voor de scheepvaart, maar onder andere ook voor omwonenden, werknemers in de haven, bedrijven en voor (recreatieve) gebruikers van het havengebied. Er is aandacht voor nautische veiligheid, transport- en milieuveiligheid, waterveiligheid en cybersecurity. Op het gebied van nautische veiligheid delen we de zorg van de (Rijks)Havenmeester die wijst op de groeiende betrokkenheid van de passagiersvaart bij onveilige situaties op het water. In totaal waren er in 2019 116 ongevallen. Bij twee incidenten met passagiersvaart was een dode te betreuren, waarvan één als gevolg van het nautisch ongeval. De (Rijks)Havenmeester intensiveert het toezicht op deze kwetsbare groep watergebruikers en overlegt met de overheid over aanvullende maatregelen.

Met de Algemene directie spraken we ook over de voortgang die het afgelopen jaar is geboekt om de digitale weerbaarheid van het Havenbedrijf Rotterdam en het haven- en industriecomplex te verhogen.

Financiële verslaglegging
Wij zijn van mening dat de onderneming een gezonde vermogenspositie heeft. In aanwezigheid van de accountant PricewaterhouseCoopers (PwC) bespraken we uitvoerig de jaarrekening en het jaarverslag 2018, inclusief de interne toelichting en het concept accountantsverslag. Gedurende het hele jaar beoordeelden we de actuele financiële resultaten op basis van de halfjaarcijfers en de kwartaalcijfers, als onderdeel van de Quarterly Review. Het budgetproces voor 2020 kwam ook aan bod. Het toezicht op het risicobeheersings- en controlesysteem is onderdeel van het verslag van de Auditcommissie.

Cultuur en gedrag
Omdat we te maken hebben met een sterk veranderende wereld om ons heen, is wendbaarheid van de organisatie een belangrijke voorwaarde voor het halen van strategische doelstellingen en het waarmaken van ambities op het gebied van digitalisering en energietransitie. Daarom onderkennen we het belang van het ontwikkelen van de juiste competenties om multidisciplinair samen te kunnen werken. Tot wendbaarheid behoren ook doorstroom van medewerkers en het rouleren van het management. Over deze onderwerpen spraken we met de Algemene directie in het kader van cultuur en gedrag.

Overleg met de Ondernemingsraad
In december 2019 spraken we met de Ondernemingsraad over zeer diverse onderwerpen. Hiertoe behoorden onder meer de strategie van het Havenbedrijf Rotterdam en een breed scala aan onderwerpen op personeelsgebied, zoals de seniorenregeling en het ziekteverzuim.

Omgang met de aandeelhouders
We voeren regelmatig overleg met vertegenwoordigers van de aandeelhouders van het Havenbedrijf Rotterdam. Afgelopen jaar spraken we onder meer over de samenstelling en het functioneren van de Algemene directie en de Raad van Commissarissen en over algemene ontwikkelingen.

Waardering
Wij spreken op deze plek onze waardering uit over de constructieve samenwerking met de Algemene directie en Ondernemingsraad. Hierdoor konden we onze toezichthoudende en adviserende taken ten volle uitvoeren. Dezelfde waardering spreken we graag uit voor de dialoog met alle betrokken stakeholders en aandeelhouders. En niet in de laatste plaats bedanken wij het management en de medewerkers voor hun grote betrokkenheid en inzet.

Samenstelling Raad van Commissarissen en commissies en vergaderingen
Miriam Maes bekleedt sinds 1 januari 2018 het voorzitterschap van de Raad van Commissarissen van het Havenbedrijf Rotterdam. De Raad van Commissarissen heeft een vacature uitstaan voor een lid van de Raad van Commissarissen. Nelleke van den Bos is corporate secretary van het Havenbedrijf Rotterdam en in die hoedanigheid ook secretaris van de Raad van Commissarissen. De samenstelling van de Raad van Commissarissen is als volgt:

Ingrid Thijssen is om elke suggestie van ‘conflict of interest’ bij het Warmtenet-project te voorkomen, niet bij de behandeling van dit agendapunt aanwezig geweest. Zij heeft zich onthouden van besluitvorming en zij heeft hierover geen stukken ontvangen.

Remuneratiecommissie
De Remuneratiecommissie voert haar taken uit volgens het reglement van de Remuneratiecommissie, vastgesteld door de Raad van Commissarissen. De Remuneratiecommissie bereidt besluitvorming van de Raad van Commissarissen voor, onder meer ten aanzien van benoemingen van leden van de Algemene directie en de Raad van Commissarissen en het beloningsbeleid en implementatie daarvan.
Belangrijke onderwerpen die werden besproken in de Remuneratiecommissie waren: het remuneratierapport, definitie en realisatie van de doelstellingen van de Algemene directie over 2019, het beloningsbeleid van de Algemene directie en de invulling van de vacature van CFO in de Algemene directie.

Wij hebben een voorstel tot een profiel gedaan, de selectiecriteria geformuleerd, uitmondend in selectiegesprekken. Dit resulteerde in de benoeming van Vivienne de Leeuw als CFO door de aandeelhouders.

De functioneringsgesprekken met de leden van de Algemene directie over 2019 werden begin 2020 gevoerd en vastgelegd door de leden van de Remuneratiecommissie.

Auditcommissie
De Auditcommissie bereidt de besluitvorming van de Raad van Commissarissen voor over het toezicht op de integriteit en kwaliteit van de financiële verslaggeving van de vennootschap en op de effectiviteit van de interne risicobeheersings- en controlesystemen van de vennootschap.

Belangrijke onderwerpen die werden besproken in de Auditcommissie waren: het Jaarverslag 2018, het financieel vijfjarenplan en de kostenontwikkeling, het auditplan, de kwartaaloverzichten, de Managementletter van de accountant en de kostenbesparingsambitie van het Havenbedrijf Rotterdam.

Bespreken eigen functioneren
De Raad van Commissarissen bespreekt jaarlijks het eigen functioneren. Voor 2019 gebeurt dit in de loop van 2020. Daarbij besteden we aandacht aan onder meer de kwaliteit van de informatievoorziening, de mate van evenwichtigheid van besluitvorming, de wijze van beoordeling van bedrijfsdoelstellingen en verbeterpunten.

Rotterdam, 20 februari 2020

Raad van Commissarissen

Miriam Maes
Ingrid Thijssen
Robert Frohn
Wouter van Benten